معاون سرمایهگذاری دیجینکست:
ایده خوب بدون تیم قوی دوام نمیآورد
مجید مختارنیا، معاون سرمایهگذاری دیجینکست فعالیت حرفهای خود را از حوزه تلکام آغاز کرده است؛ مسیری که به گفته خودش، بیش از ۲۶ سال سابقه دارد. او در سالهای مختلف مسئولیتهایی چون مدیریت شبکه، کیفیت شبکه، نگهداری و بهینهسازی رادیو و سوئیچ را در همراه اول بر عهده داشته و از اواخر دهه ۹۰، همزمان با شکلگیری جدی «حرکت اول»، بهطور عملی وارد فضای سرمایهگذاری خطرپذیر شده است.
مختارنیا در گفتوگوی اختصاصی با «ایرانیان استارتاپ» میگوید که از سال ۱۳۹۷ تمرکزش بهتدریج از تلکام فاصله گرفت و به سمت اکوسیستم نوآوری رفت؛ جایی که در ادامه، نقش هماهنگکننده ارشد هابهای استانی حرکت اول را پذیرفت.
هابهایی در شیراز، اصفهان و دانشگاه شهید بهشتی که تمرکز اصلیشان بر تیمهای ارلیاستیج بود. هدف مشخص بود: شناسایی تیمهایی که بتوانند پس از رشد اولیه، وارد پورتفوی اصلی حرکت اول شوند؛ مسیری که در چند مورد نیز با موفقیت طی شد.
او تا اواسط سال جاری در این ساختار فعال بود اما در نهایت، به دلایل شخصی و حرفهای، تصمیم گرفت به تیم دیجینکست بپیوندد. از مهر و آبان امسال، مختارنیا بهعنوان معاون سرمایهگذاری دیجینکست فعالیت خود را آغاز کرده است؛ تیمی که به گفته او، آشنایی و همکاریاش با مدیران آن، به سالها قبل و رویدادهای مشترک در هاب شیراز بازمیگردد.
تمرکز دیجینکست؛ زنجیره ارزش دیجیکالا و هوش مصنوعی
مختارنیا درباره برنامه دیجینکست برای ادامه مسیر میگوید: «تمرکز اصلی ما سرمایهگذاری در زنجیره ارزش دیجیکالا است، بدون اینکه خودمان را کاملاً محدود کنیم.» به گفته او، حوزههایی مانند لجستیک، فینتک و پرداخت و تجارت الکترونیک در اولویت قرار دارند؛ حوزههایی که بیشترین همپوشانی را با کسبوکار اصلی دیجیکالا دارند.
در عین حال، هوش مصنوعی بهعنوان یک لایه مشترک، در تمام این حوزهها نقش محوری دارد. مختارنیا تأکید میکند که نگاه دیجینکست، استفاده کاربردی از AI برای خلق ارزش واقعی در زنجیره دیجیکالا است، نه صرفاً سرمایهگذاری تزئینی روی ترندها.
او از یک الگوی کلی ۷۰-۲۰-۱۰ سخن میگوید:
۷۰ درصد سرمایهگذاریها در حوزههای اصلی زنجیره ارزش با استفاده جدی از هوش مصنوعی،
۲۰ درصد در حوزههای نزدیک یا مکمل کسبوکار دیجیکالا،
و ۱۰ درصد برای ایدهها یا تیمهای خاص و جذابی که الزاماً ارتباط مستقیمی با دیجیکالا ندارند.
تفاوت دیجینکست با CVC؛ از چکهای کوچک تا اسمارتمانی بزرگ
به گفته مختارنیا، تفاوت اصلی دیجینکست با بازوی CVC دیجیکالا، در استیج، اندازه سرمایهگذاری و مأموریت است. دیجینکست بیشتر روی تیمهای ارلیاستیج تمرکز دارد و چکسایزهای کوچکتری (تا حدود ۱.۵ میلیارد تومان) را در نظر میگیرد. اما در CVC، حداقل سرمایهگذاری معمولاً از ۱۰ میلیارد تومان به بالا آغاز میشود.
در CVC، شرط ورود کاملاً روشن است: تیم باید در زنجیره ارزش دیجیکالا فعالیت کند. علاوه بر سرمایه نقدی، نقش اسمارتمانی و نانکش بسیار پررنگ است؛ از اتصال به دیجیاکسپرس و دادههای لجستیکی گرفته تا دسترسی به شبکه فروشندگان، کاربران و تجربه عملیاتی گروه دیجیکالا.
مختارنیا توضیح میدهد که مأموریت ایدهآل این است که تیمها از دیجینکست شروع کنند، رشد کنند و در ادامه، به CVC سپرده شوند؛ هرچند بهگفته او، این مسیر ساده نیست اما چشمانداز مطلوب دیجیکالا همین زنجیره پیوسته است.
معیار «بله یا نه»؛ اول تیم، بعد مسئله
در پاسخ به این پرسش که معیار اصلی تصمیمگیری در دیجینکست چیست، مختارنیا بدون تردید میگوید: تیم. به گفته او، فیلتر اولیه شامل حوزه فعالیت و استیج تیم است؛ انتظار این است که تیم حداقل MVP داشته باشد و یک اثبات مفهوم از درآمد را تجربه کرده باشد.
اما بعد از این مرحله، مهمترین عامل، کیفیت تیم است: ترکیب درست فنی، بیزینسی و فروش، توانایی کار تیمی و قابلیت همراهی در یک مسیر بلندمدت. او تأکید میکند که ایده ممکن است تغییر کند، اما تیم خوب میتواند مسیر را ادامه دهد و حتی پیوت کند.
پس از تیم، تشخیص درست مسئله اهمیت دارد. مختارنیا میگوید بسیاری از تیمهای فنی، از راهحل شروع میکنند نه از مسئله؛ مسیری که اغلب به شکست ختم میشود. از نظر او، مهمتر از پیچیدگی تکنولوژی، شفافبودن نیاز بازار است.
سرمایهگذاری فراتر از تهران؛ استعداد همهجا هست
تجربه هاب شیراز و اصفهان، نگاه مختارنیا را به جغرافیای اکوسیستم تغییر داده است. او میگوید استعدادهای درخشانی در استانهایی مثل فارس، هرمزگان، بوشهر و اصفهان وجود دارد، اما کمبود سرمایه و زیرساخت، مانع دیدهشدن آنها شده است.
دیجینکست تلاش کرده الزام مهاجرت به تهران را کاهش دهد. به گفته او، با تفاهمنامههایی مانند همکاری با هاب اصفهان، برخی تیمها در همان شهر خود مستقر میمانند و خدمات منتورشیپ محلی دریافت میکنند. نگاه دیجینکست، حفظ تنوع جغرافیایی ورودیها و شناسایی تیمهای باکیفیت از سراسر ایران است.
مدیریت ریسک؛ سبد متنوع و حمایت نزدیک
مختارنیا فلسفه ویسی را اینگونه توضیح میدهد: از هر۱۰ سرمایهگذاری، باید حداقل نیمی از تیمها به راند بعدی جذب سرمایه برسند و یک یا دو تیم رشد قابلتوجه را تجربه کنند. برای این کار، تنوع حوزهها در پورتفو حفظ میشود، اما حمایت پس از سرمایهگذاری به همان اندازه اهمیت دارد.
او از شبکه سرمایه گذار خطرپذیر، شهرت و اعتبار برند آن و همچنین مشاوره ها و کمک های مدیریتی تیم سرمایه گذار به تیم کارافرین به عنوان اجزای اصلی پول هوشمند (اسمارت مانی) نام می برد و اشاره می کند که در دیجی نکست تمام سعی ما این است تا از طریق برگزاری جلسات منظم هفتگی و ماهانه در قالب جلسات هیئت مدیره یا سایر جلسات، نقش حمایتی و راهنمای خود را ایفا نماید همچنین از طریق شبکه سازی و اتصال اجزای پورتفو به یکدیگر و به واحدهای مرتبط در هولدینگ دیجی کالا به خلق ارزش و کمک به تیم کارافرین بپردازد.
خط قرمز دخالت؛ فرمان دست کارآفرین است
مختارنیا تأکید میکند که مسئولیت نهایی محصول و استراتژی با تیم کارآفرین است. نقش سرمایهگذار، حمایت، راهنمایی و ایجاد شفافیت است، نه جایگزینی تصمیم بنیانگذار. او یکی از دلایل اصلی شکست استارتاپها را نبود شفافیت اولیه میان مسئولیت و وظایف کوفاندرها میداند و معتقد است قرارداد سهامداری (SHA: Share Holding Agreement ) باید از ابتدا شفاف و نهایی شود.
رسالت اجتماعی و واقعیت بازار
به گفته معاون سرمایهگذاری دیجینکست، هدف اصلی هر سرمایهگذاری، بازگشت سرمایه است؛ اما همین مسیر، بهطور طبیعی اثر اجتماعی دارد: ایجاد اشتغال، رشد اقتصاد و افزایش بهرهوری. با این حال، دیجینکست تلاش میکند با تمرکز بیشتر بر استانها و مناطق کمتر برخوردار، سهم خود را در امیدآفرینی اکوسیستم ایفا کند.
اگزیت در ایران؛ سخت، اما ممکن
مختارنیا اگزیت را فلسفه وجودی ویسی میداند، اما معتقد است در ایران مسیر خروج دشوار و قفلشده است. IPO، ورود سرمایهگذار جدید یا فروش سهام، مدلهای کلاسیکاند اما در شرایط فعلی، ابزارهایی مانند فاندر بایبک، دایلوشن هدفمند یا خروج تدریجی از محل فروش، گزینههای واقعبینانهتری هستند.
