مدیرعامل پستکس:
با قطع اینترنت، اموال ما را غارت کردند
قطعی بیسابقه اینترنت در ماههای اخیر، کسبوکارهای آنلاین و زنجیره لجستیک کشور را زمینگیر کرده است. بابک عقیلینسب، مدیرعامل پستکس، در گفتوگوی اختصاصی با «ایرانیان استارتاپ» از افت ۶۰ درصدی ترافیک، توقف توسعه IT، فشار مضاعف بر نیروی انسانی و چشماندازی تیره برای اقتصاد دیجیتال ایران پرده برداشت و هشدار داد که اگر این بحران ادامه یابد، موج مهاجرت نخبگان دیجیتال کشور را رقم خواهد زد.
افت ۶۰ درصدی ترافیک؛ وقتی کالا نیست، لجستیک هم متوقف میشود
عقیلینسب درباره تأثیر مستقیم قطعی اینترنت بر عملکرد پستکس میگوید: «در این دوره، حدود ۶۰ درصد ترافیکمان کاهش یافت. وقتی در زنجیره تأمین کالایی وجود ندارد، فعالیت ما نیز عملاً متوقف میشود، چرا که ما در انتهای زنجیره قرار داریم و وظیفه داریم کالا را به دست مردم برسانیم.»
تابآوری، بزکدوزکی برای فرار رو به جلو است
مدیرعامل پستکس با تأکید بر اینکه آسیبهای واردشده به این شرکت صرفاً به کاهش درآمد محدود نمیشود، اظهار کرد: «بزرگترین خسارت، از دست رفتن ظرفیت توسعه بوده است. به گفته او، مهمترین آسیب درونسازمانی پستکس، تضعیف توان توسعه در حوزه فناوری اطلاعات (IT) و از بین رفتن بخشی از طبقهبندیها و داراییهای عملیاتی مرتبط با سئو بوده است.»
عقیلینسب افزود: «در سال جاری، عملاً در دو بازه زمانی و هر بار حدود یکونیم ماه، شرکت ناچار شده است هزینه نیروی انسانی را پرداخت کند، بیآنکه امکان بهرهبرداری مؤثر از ظرفیت نیروی انسانی وجود داشته باشد.»
او ادامه داد: بهجای تمرکز بر کارآفرینی و توسعه، ناچار شدیم به سمت اجرای سیاستهای انقباضی حرکت کنیم؛ سیاستهایی که صرفاً با هدف مدیریت بقا اتخاذ شدند تا در صورت نزدیک شدن به مرز ورشکستگی، بتوانیم با حداقل زیان ممکن، ساختار شرکت را حفظ کنیم.
عقیلینسب استفاده از واژههایی مثل «تابآوری» را نقد میکند و میگوید: «این کلمات دیگر پاسخگو نیستند؛ بیشتر شبیه بزکدوزکهایی برای فرار رو به جلو و تحریف افکار عمومیاند.»
هزینهها ثابت ماندند؛ اما ۶۰ درصد درآمدها افت کرد
مدیرعامل پستکس با اشاره به خسارتهای مالی واردشده به این شرکت اعلام کرد که در دوره اخیر، حدود ۶۰ درصد از درآمد ناخالص پستکس از دست رفته است. به گفته او، در شرایطی که چنین کاهش شدیدی در درآمد رخ میدهد، هزینههای ثابت سازمان عملاً تغییری نمیکنند و همین موضوع فشار مضاعفی بر کسبوکار وارد میکند.
او با تأکید بر حاشیه سود محدود در صنعت لجستیک افزود: «کسبوکارهای فعال در این حوزه معمولاً حاشیه سودی در حدود ۸ تا ۱۰ درصد در ماه دارند و با افت اخیر درآمد، شاخصهای مالی شرکت از جمله PC۱ و PC۳ وارد محدوده منفی شدهاند.»
مدیرعامل پستکس برای روشنتر شدن ابعاد این خسارت، به آمار اعلامشده از سوی شرکت ملی پست اشاره کرد و گفت: «بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت ملی پست، این شرکت با حدود ۶۰ درصد افت ترافیک و نزدیک به ۷۰۰ میلیارد تومان خسارت مواجه شده است.» به گفته او، با توجه به اینکه سهم پستکس حدود یک درصد از ترافیک شرکت ملی پست است، میتوان برآورد کرد که رقمی در حدود یک درصد از این میزان خسارت متوجه پستکس شده است.
اگر قطعی ادامه پیدا میکرد، زنگ خطر بقا به صدا درمیآمد
به گفته عقیلینسب، در صورت تداوم قطعی اینترنت، بقای بسیاری از کسبوکارها با تهدید جدی مواجه میشد. او با اشاره به اظهارات وزیر ارتباطات تأکید میکند که اینترنت همچنان به وضعیت پیش از هجدهم دیماه بازنگشته و فعالان اقتصادی در یکی از نامطلوبترین شرایط ممکن فعالیت میکنند؛ وضعیتی که به تعبیر او، به حالتی میان ثبات و بحران و شبیه «نه جنگ، نه صلح» شباهت دارد.
مدیرعامل پستکس این وضعیت را عاملی بازدارنده برای هرگونه برنامهریزی راهبردی میداند و میگوید: «در شرایطی که چشمانداز روشنی از آینده وجود ندارد، هیچ استراتژی پایداری کارآمد نخواهد بود. به گفته او، همزمانی این نااطمینانی با ابرتورم و نشانههای فروپاشی اقتصادی، انتظار وقوع تغییرات معجزهآسا را غیرواقعبینانه میکند؛ مگر آنکه تصمیمی شفاف و قاطع برای تغییر وضعیت اتخاذ شود.»
او برای ملموستر شدن ابعاد این بحران، به مثالی از حوزه رسانه اشاره میکند و میافزاید: «بر اساس گزارشها، یکی از وبسایتهای خبری حدود ۶۰ هزار لینک سئوی خود را از دست داده است؛ لینکهایی که ایجاد هر یک از آنها میلیونها تومان هزینه در پی داشته است.» به گفته عقیلینسب، از بین رفتن چنین حجمی از لینکها، به معنای نابودی بخش عمدهای از دارایی دیجیتال یک رسانه است.
جبران خسارت؛ هر روز قطعی، معادل ۱۰ روز عقبگرد است
مدیرعامل پستکس با نگاهی انتقادی به بستههای حمایتی دولت میگوید خسارتهای ناشی از اختلال اینترنت، بهسادگی و در کوتاهمدت قابل جبران نیست. به گفته او، در شرایط امروز اقتصاد دیجیتال، جبران اثرات هر یک روز قطعی اینترنت، حداقل ۱۰ روز زمان میبرد و اگر این وضعیت برای ۶۰ روز ادامه پیدا کند، بازگشت به شرایط قبل دستکم دو سال طول خواهد کشید.
او در ادامه با اشاره به تجربه «جنگ ۱۲روزه» تابستان توضیح میدهد که آثار همان دوره کوتاه نیز حدود شش ماه بر فضای کسبوکارها سایه انداخت. عقیلینسب میافزاید: «اکنون نیز کشور عملاً وارد ماه دوم این وضعیت شده و حتی اگر همه محدودیتها از همین فردا برطرف شود، قضاوت درباره بهبود واقعی وضعیت شرکتها، زودتر از سال آینده ممکن نخواهد بود.»
اگر جای معاونت علمی بودم، استعفا میدادم
او با انتقاد صریح از عملکرد حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور، در ارائه تسهیلات مالی بهجای جبران خسارتهای سنگین واردشده به شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال، تأکید کرد که چنین رویکردی پاسخگوی ابعاد بحران قطعی اینترنت نیست. به گفته او، اگر خود در چنین جایگاهی قرار داشت، در برابر این سطح از ناکارآمدی ترجیح میداد استعفا دهد.
طبق گفته عقیلینسب، بسته حمایتی اعلامشده که شامل سه ماه دوره تنفس و یک سال بازپرداخت است، نهتنها راهحلی برای جبران خسارتها محسوب نمیشود، بلکه شرمآور است و بیشتر به این شباهت دارد که «دزدی به خانهات بزند، اموالت را غارت کند و بعد برای جبران خسارت به تو وام بدهد.»
با قطع اینترنت، اموال ما را غارت کردند
عقیلینسب با انتقاد از این رویکرد، تأکید میکند که نگاه مبتنی بر اعطای تسهیلات، پاسخ مناسبی به ابعاد خسارتهای واردشده نیست و میگوید: «وام دادن برای جبران خسارت، پاک کردن صورت مسئله است. وقتی اینترنت قطع شده و درآمد شرکتها افت کرده، باید کمک بلاعوض پرداخت شود، نه تسهیلاتی که فشار مضاعف ایجاد میکند.»
او با یادآوری مسئولیت مستقیم نهادهای تصمیمگیر در بروز این وضعیت، میافزاید: «در زمان قطعی اینترنت اموال ما عملا غارت شد و مقصر همان کسی است که اینترنت را قطع کرده است. حالا همان نهاد باید پاسخگو باشد و خسارت بلاعوض بدهد، نه اینکه بار اشتباه خودش را با وام روی دوش کسبوکارها بیندازد.»
اینترنت ملی، تهدیدی برای حیات اقتصاد دیجیتال است
مدیرعامل پستکس با تأکید بر ناکارآمدی اینترنت ملی در پاسخگویی به نیازهای واقعی کسبوکارها، معتقد است که بدون دسترسی پایدار به اینترنت بینالمللی، چرخ اقتصاد دیجیتال عملاً از حرکت بازمیایستد. او در تشریح این دیدگاه میگوید: «بدون اینترنت بینالمللی، حیات اقتصادی متوقف میشود. افت ترافیک شرکت ملی پست بهترین شاهد است؛ چراکه در قطعی اینترنت از روزی یکونیم میلیون مرسوله به ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار مرسوله کاهش یافت.»
او در ادامه با اشاره به وابستگی ساختاری تجارت الکترونیک به پلتفرمهای جهانی تأکید میکند: «وقتی بیش از نیمی از تجارت الکترونیک روی پلتفرمهای بینالمللی است، نمیشود با جایگزینهای داخلی، بیزینس ساخت.»
سال آینده، سال سونامی مهاجرت نخبگان حوزه دیجیتال است
عقیلینسب با تداوم شرایط فعلی، آینده اقتصاد دیجیتال را تیره و نگرانکننده ترسیم میکند و میگوید: «پیش از این مهاجرت برای بهبود زندگی داشتیم در حالی که اکنون برای دسترسی به اینترنت است. حتی مهاجرت به شهر وان ترکیه.»
او در ادامه، با نگاهی واقعگرایانه به وضعیت اقتصادی کشور، جایگاه اقتصاد دیجیتال را چنین توصیف میکند: «طبیعتا وقتی رشد اقتصادی منفی است و نیمی از مردم زیر خط فقر مطلقاند، اقتصاد دیجیتال در اولویت نیست و بخش بزرگی از کشور تنها در تلاش برای زنده ماندن هستند.»
او در پایان میگوید: «با این شرایط، اقتصاد دیجیتال نمیتواند به حیات خود ادامه دهد. سال آینده، سونامی مهاجرت نخبگان حوزه دیجیتال را خواهید دید.»
