به گزارش آژانس خبری پی آر؛ روایتی که خبرگزاری ایسنا از چگونگی اطلاع جامعه نزدیک علمی از درگذشت او منتشر کرده، ابعادی تأملبرانگیز از این خاموشی را نشان میدهد؛ به مناسبت زادروز دکتر میرفخرایی، یکی از دانشجویان سابق که در سالهای گذشته همچنان با ایشان در ارتباط بود، برای تبریک تولد با او تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد. پیگیری این دانشجو از طریق دختر دکتر میرفخرایی که خارج از کشور زندگی میکند، سرانجام به اطلاع از این موضوع انجامید که استاد ارتباطات، همان روز از دنیا رفته است.
بیتا شاهمنصوری، استاد ارتباطات در گفتوگویی با ایسنا از درگذشت تژا میرفخرایی، عضو پیشین هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی خبر داد و از او به عنوان یکی از باسوادترین چهرههای گروه ارتباطات این دانشگاه یاد کرد.
شاهمنصوری همچنین اعلام کرد: دکتر میرفخرایی روز چهارشنبه ـ ۲۴ تیر ماه ـ بر اثر ایست قلبی دار فانی را وداع گفت.
وی درباره فعالیتهای علمی و دانشگاهی تژا میرفخرایی در حوزه ارتباطات نیز بیان کرد: دکتر میرفخرایی از اساتید پیشکسوت و صاحبنام رشته ارتباطات بود و در حوزه تحلیل گفتمان تخصص داشت. کتاب و مقالات ایشان در زمینه تحلیل گفتمان همچنان به عنوان منبعی مرجع مورد استفاده دانشجویان قرار میگیرد. ایشان سالها در دانشگاههای مختلف تدریس کرد و نهایتاً از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی بازنشسته شد.
به گفته دکتر شاهمنصوری پیکر دکتر میرفخرایی هنوز به خاک سپرده نشده است.
درگذشت دکتر میرفخرایی، نه تنها فقدان یک استاد دانشگاه، بلکه یادآور مسئلهای مهم در جامعه علمی و ارتباطی کشور است؛ اینکه گاهی چهرههایی که سالها برای آموزش، پژوهش و تربیت نسلهای مختلف متخصصان تلاش کردهاند، در زمان فقدان نیز آنگونه که شایسته جایگاه علمی آنان است، دیده نمیشوند.
استادی که ارتباطات را فراتر از انتقال پیام میدانست
دکتر تژا میرفخرایی از جمله استادانی بود که ارتباطات را صرفاً مجموعهای از ابزارهای انتقال پیام نمیدانست؛ بلکه آن را فرآیندی پیچیده برای تولید معنا، شکلگیری گفتمانها و فهم روابط میان رسانه، جامعه و مخاطب تحلیل میکرد.
نگاه علمی او بر این باور استوار بود که هیچ پیام ارتباطی جدا از زمینه اجتماعی، فرهنگی و تاریخی خود قابل فهم نیست و برای شناخت رسانه باید فراتر از ظاهر پیام، به ساختارهای معنایی و گفتمانی آن توجه کرد.
همین رویکرد باعث شد نام او با حوزه تحلیل گفتمان، مطالعات رسانه و ارتباطات انتقادی پیوند بخورد و بسیاری از دانشجویانش او را استادی بدانند که بیش از انتقال محفوظات علمی، آنان را به پرسشگری و اندیشیدن دعوت میکرد.
از سینما و رسانه تا دانشگاه؛ مسیر علمی یک ارتباطگر متفاوت
دکتر تژا میرفخرایی در سال ۱۳۳۵ در خرمآباد متولد شد. مسیر علمی او از ابتدا در پیوند میان هنر، رسانه و ارتباطات شکل گرفت. او برای تحصیل در حوزه سینما راهی آمریکا شد و در کالج امرسون و مدرسه موزه هنرهای زیبای بوستون به مطالعه و آموزش سینما پرداخت.
تجربه فعالیت در حوزه فیلم مستند و تولیدات رسانهای، نگاه او به ارتباطات را از همان ابتدا با تجربه عملی رسانه همراه کرد؛ موضوعی که بعدها در فعالیتهای دانشگاهی او نیز نمود یافت.
او پس از آن، تحصیلات خود را در حوزه ارتباطات ادامه داد و در دانشگاه اسلو نروژ به مطالعه ارتباطات پرداخت. پایاننامه کارشناسی ارشد او با موضوع «انگاره رسانهای تضاد اسرائیل و فلسطینیان و گفتمان صلح» نشاندهنده علاقه علمی او به نقش رسانه در شکلدهی روایتها و گفتمانهای اجتماعی بود.
پس از بازگشت به ایران، دکتر میرفخرایی به عضویت هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی درآمد و سالها در تربیت دانشجویان رشته ارتباطات نقش ایفا کرد. رساله دکتری او با عنوان «مقایسه ساختارهای کلان و خرد در رمانهای عامهپسند نخبه ایرانی؛ تفاهم فرهنگی یا گسست گفتمانی» نیز در سال ۱۳۸۴ به عنوان پژوهش فرهنگی سال انتخاب شد.
میراث علمی یک استاد؛ تربیت نسل پرسشگر
ماندگاری استادان دانشگاه تنها در کتابها، مقالات و آثار علمی آنان خلاصه نمیشود؛ بخش مهمی از میراث آنان در نگاه و تفکر دانشجویانی باقی میماند که سالها بعد در عرصههای مختلف رسانه، روابطعمومی، روزنامهنگاری و ارتباطات فعالیت میکنند.
دکتر تژا میرفخرایی از جمله استادانی بود که دانشجویان خود را به نگاه سطحی به رسانه دعوت نمیکرد؛ بلکه تلاش داشت آنان را با مفاهیمی همچون تحلیل، تفسیر، معنا، گفتمان و نقش اجتماعی رسانه آشنا کند.
در دورهای که شبکههای اجتماعی، هوش مصنوعی و جریانهای سریع اطلاعاتی، فضای ارتباطات را پیچیدهتر کردهاند، چنین نگاهی بیش از گذشته اهمیت دارد؛ زیرا جامعه ارتباطی امروز بیش از هر زمان دیگری به متخصصانی نیازمند است که بتوانند پشت پیامها را ببینند و روایتها را تحلیل کنند.
آثار علمی و پژوهشی
از دکتر تژا میرفخرایی آثار متعددی در حوزه ارتباطات و رسانه برجای مانده است که از جمله آنها میتوان به:
مفاهیم نظری و عملی خبر تلویزیونی
اقناع
فیلترهای خبری (ترجمه)
فرآیند تحلیل گفتمان
ذهنیت اجتماعی در گفتمان ورزشی
بررسی مقایسهای گفتمانهای غالب در حوزه قوانین تبلیغات تجاری در ایران
اشاره کرد.
این آثار بازتابدهنده دغدغه اصلی او بودند؛ فهم عمیقتر رسانه، مخاطب و فرآیند تولید معنا در جامعه.
فقدان یک سرمایه ارتباطی در سکوت
درگذشت دکتر تژا میرفخرایی بار دیگر این پرسش را پیش روی جامعه ارتباطات قرار میدهد که آیا به اندازه کافی از سرمایههای علمی و انسانی خود پاسداری میکنیم؟
استادی که دههها در کلاسهای دانشگاه، پژوهشها و گفتوگوهای علمی حضور داشت و نسلی از دانشجویان ارتباطات را تربیت کرد، نباید تنها در زمان فقدانش به یاد آورده شود.
شاید مهمترین درس زندگی علمی دکتر میرفخرایی برای جامعه ارتباطات، همان چیزی باشد که سالها تدریس میکرد: اهمیت معنا، روایت و دیدهشدن. جامعهای که برای ارتباطات ارزش قائل است، باید بتواند با سرمایههای ارتباطی و علمی خود نیز ارتباطی شایسته برقرار کند.
آژانس خبری روابطعمومی ایران؛ پاسداشت استادان ارتباطات
آژانس خبری روابطعمومی ایران ضمن تسلیت درگذشت دکتر تژا میرفخرایی به خانواده محترم ایشان، جامعه دانشگاهی و خانواده بزرگ ارتباطات کشور، یاد و خاطره این استاد فرهیخته را گرامی میدارد.
بیتردید نام استادانی مانند دکتر میرفخرایی که عمر خود را صرف توسعه دانش ارتباطات، تقویت نگاه تحلیلی و تربیت نسلهای جدید ارتباطگران کردند، بخشی از حافظه تاریخی و علمی روابطعمومی و ارتباطات ایران باقی خواهد ماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلهای تخصصی روابط عمومی به کانال پی آر در «بله» بپیوندید …
