رئیس میراث فرهنگی شهرستان زنجان معتقد است توسعه منطقه گاوازنگ نیازمند «حاکمیت توسعهگرا» به جای «مدیریت واکنشی» است. وی با برشمردن ضعفهای جدی زیرساختی از جمله کمبود فضاهای توقف، روشنایی و نبود امکانات اقامتی، تصریح کرد که این منطقه هنوز به عنوان یک مقصد دارای برند در ذهن گردشگر تثبیت نشده و در غیاب یک طرح جامع عملیاتی، تجربه گردشگر در این منطقه ناقص میماند.
دنیای برند، مهدی باقری روز سه شنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: این منطقه بهجای آنکه بر اساس «هویت گردشگری» خود تعریف شود، اغلب درگیر طرحهای پراکنده، مقطعی و حتی نمایشی بوده است.
باقری با اشاره به دلایل توسعه نیافتن منطقه گردشگری گاوازنگ و امند زنجان، افزود: چشمانداز طبیعی، دسترسی نسبی و ظرفیتهای اکوتوریسمی، جزو پهنههای دارای قابلیت بالای توسعه محسوب میشود، با این حال این مناطق با وجود سالها طرحریزی، وعدهسازی و بازدیدهای متعدد مسئولان، هنوز به جایگاه شایسته خود در نظام گردشگری شهری و منطقهای نرسیدهاند.
باقری افزود: این وضعیت نه ناشی از کمبود ظرفیت بلکه بیشتر حاصل ترکیبی از ضعف حکمرانی محلی، ناهماهنگی نهادی، نبود سرمایهگذاری هدفمند و فقدان چشمانداز اجرایی بلندمدت است.
وی اظهار داشت: نبود رویکرد راهبردی و برنامهریزی مبتنی بر ظرفیت واقعی نخستین مانع توسعه در منطقه گاوازنگ و امند است که فقدان یک طرح جامع عملیاتی و مبتنی بر مزیتهای رقابتی منطقه را نشان می دهد.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان زنجان با بیان اینکه پروژهها در این منطقه از همافزایی لازم برخوردار نشده و اولویتبندی سرمایهگذاری روشن نبوده است، اضافه کرد: توسعه زیرساختها به شکل جزیرهای پیش رفته و در این میان کمکاری و ناهماهنگی مسوولان در سطح نهادی یکی از اصلیترین عوامل عقبماندگی این مناطق بوده که به دلیل نبود هماهنگی کافی میان نهادهای متولی اعم از شهرداری، استانداری، میراث فرهنگی، منابع طبیعی، راه و شهرسازی، شورا و بخش خصوصی محسوستر شده است.
باقری با بیان اینکه در عمل، هر نهاد بخشی از مسئولیت را بر عهده دارد، اما به دلیل نبود مدیریت یکپارچه، تصمیمها به نتیجه ملموس نمیرسد، افزود: این نوع کمکاری را میتوان در چند سطح تعارض ماموریتی بین دستگاهها، فقدان پیگیری اجرایی مستمر، تغییر مدیران، قطع تداوم طرحها، عدم پاسخگویی شفاف به افکار عمومی و فعالان گردشگری بررسی کرد که در نهایت این مناطق مستعد، اسیر چرخه «جلسه، بازدید، وعده و فراموشی» میشوند.
ضعف زیرساختی عمده علت توسعه نیافتن گاوازنگ
این کارشناس با بیان اینکه هیچ مقصد گردشگری بدون زیرساختهای استاندارد قابل توسعه نیست، ادامه داد: در گاوازنگ و امند، ضعف زیرساختی یکی از گلوگاههای جدی است.
وی این ضعف ها شامل حمل و نقل ناکافی یا غیراستاندارد، کمبود پارکینگ و فضاهای توقف، ضعف در سرویسهای بهداشتی، روشنایی و امنیت، نبود امکانات اقامتی و پذیرایی متناسب، ساماندهی نشدن مسیرهای پیادهروی و گردش خانوادگی است که در چنین شرایطی حتی اگر جاذبههای طبیعی و چشماندازهای مطلوب وجود داشته باشد، تجربه گردشگر ناقص میماند و مقصد در رقابت با سایر مقاصد منطقهای شکست میخورد.
باقری با بیان اینکه نبود مدل اقتصادی پایدار برای جذب سرمایهگذاری یکی از ضعفهای ساختاری در توسعه گردشگری این منطقه است، افزود: سرمایهگذار زمانی وارد پروژه میشود که افق بازگشت سرمایه مشخص شود، ریسک حقوقی و اداری پایین باشد، مالکیت، کاربری و مجوزها شفاف شود و حمایت نهادهای محلی واقعی و نه صرفاً لفظی باشد.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان زنجان ادامه داد: در بسیاری از پروژههای گردشگری گاوازنگ و امند، ابهام در کاربری اراضی، پیچیدگی مجوزها و تضمین نشدن تداوم تصمیمات موجب شده سرمایهگذاریها بهجای جذب به سمت تعویق و انصراف برود.
وی با بیان اینکه غلبه نگاه کوتاهمدت و سیاسی بر نگاه توسعهای یکی از مهمترین آسیبها در مدیریت گردشگری محلی و سیاسی شدن توسعه است، گفت: وقتی پروژهها وابسته به تغییر مدیران، مناسبتهای انتخاباتی یا نمایشهای مقطعی شود، آیندهنگری در آنها از بین میرود.
توسعه گاوازنگ زنجان نیازمند حاکمیت توسعهگرا
باقری با بیان اینکه توسعه منطقه گاوازنگ و امند نیازمند حاکمیت توسعهگرا نه مدیریت واکنشی استف افزود: نشانههای این مشکل آغاز پروژهها بدون تضمین، ادامه بهرهبرداری تبلیغاتی از طرحهای نیمهتمام، اولویت دادن به ظاهر کار به جای کارکرد واقعی، فقدان ارزیابی پس از اجرا، بی توجهی به هویت مکانی و برندینگ گردشگری است.
وی با بیان اینکه هر مقصد موفق، یک هویت دارد، تاکید کرد: منطقه گاوازنگ و امند هنوز بهعنوان یک مقصد دارای برند مشخص در ذهن گردشگر داخلی و خارجی تثبیت نشده و در غیاب برند، مقصد نمیتواند در بازار گردشگری رقابت کند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان زنجان ادامه داد: برای مثال گاوازنگ میتواند بر محور طبیعتگردی شهری، بومگردی، تفریح خانوادهمحور و چشمانداز کوهستانی تعریف شود و امند میتواند بهعنوان پهنهای مکمل برای اکوتوریسم، گردشگری آرام و فضاهای باز تفریحی توسعه یابد.
وی اظهار داشت: این هویتسازی نیازمند تبلیغات حرفهای، روایتسازی گردشگری و طراحی تجربه مقصد است که تاکنون به صورت نظاممند دنبال نشده و فقدان مشارکت واقعی جامعه محلی است.
حدود سال ۱۳۷۳ عملیات طراحی مجموعه بزرگ گردشگری شهر زنجان در دامنه ارتفاعات شمال این شهر آغاز شد و با اجرا و توسعه این طرح، روستای”امند تازه کند”، درست در ورودی این سایت گردشگری جای گرفت.