روستای ییلاقی نوشا در ارتفاعات دوهزار تنکابن با ویژگی منحصربهفرد نبود مسیر خودرویی در حال تبدیل شدن به یکی از خاصترین مقاصد گردشگری ایران است؛ ظرفیتی که به گفته کارشناسان میتواند با تمرکز بر گردشگری آهسته یا اسلوتوریسم، این روستا را به یک برند جهانی در اقتصاد تجربه تبدیل کند.
به گزارش دنیای برند؛ در عصری که اقتصاد گردشگری جهان بیش از هر زمان دیگری حتی به شکل تصنعی در پی خلق تجربههایی نو است و اصالت و هویت بومی نقش پررنگی در جذب گردشگری دارد؛ نوشا در ارتفاعات دوهزار تنکابن و قلب جنگلهای هیرکانی، ظرفیتی تمامعیار برای ورود به «اقتصاد تجربه» به حساب میآید. کارشناسان بر این باورند که نوشا فرصتی شگفتانگیز برای برندسازی جهانی در قالب اسلوتوریسم یا گردشگری آهسته است؛ جایی که حتی تصورِ روستایی که هنوز هیچ چرخ خودرویی به آن باز نشده، برای مسافران جذابیت ویژهای دارد.
اسلوتوریسم یا گردشگری آهسته، فلسفهای است که در مقابل عجله و تکرار، بر کیفیت تجربه، غوطهوری در فرهنگ بومی و احترام به محیط زیست تأکید دارد. در این سبک، هدف نه تماشای سریع نقاط مختلف، بلکه زیستن در لحظه و درک عمیقترِ پیوند میان انسان و طبیعت است. نوشا هم با تکیه بر ویژگیهای ذاتی خود، مدل کاملی از همین رویکرد به حساب میآید. چون دسترسی به این روستای بکر تنها با پای پیاده یا با اسب و قاطر امکانپذیر است و تنها در موارد معدودی، علاقهمندان با موتورهای کوهستانی مسیر جنگلی رسیدن به آن را طی میکنند. در دنیای امروز، همین تجربه دسترسی متفاوت و کمیاب، جذابیت ویژهای برای طبیعتگردان و گردشگرانی دارد که به دنبال کسب تجربههای اصیل هستند. حتی شنیدن این ماجرا که هنوز پای هیچ خودوریی به این منطقه باز نشده آدم را سر ذوق میآورد. از همین رو، کارشناسان بر این باورند که اگر مسیرهای پیادهراه و ردپای اسبها جای خود را به آسفالت و ماشین بدهد، نوشا هویت منحصربهفرد و مزیت رقابتی خود را از دست خواهد داد.
از طرف دیگر همین بیگانه بودن با خودروها، نوشا را به ظرفیتی همتراز با مقاصد خاص گردشگری جهانی تبدیل کرده است. نگاهی به نقشه گردشگری جهان نشان میدهد که روستاهای بدون جاده، امروز به برندهای درآمدزای تبدیل شدهاند؛ از روستای «گیملوالد» در سوئیس و «لاتورو» در قلب پارک ملی «گراند ساسو» ایتالیا گرفته تا روستاهایی نظیر «موگسّا دی لا» در کوههای آلپ که دسترسی به آنها تنها با پیادهروی یا قاطر ممکن است.
همچنین در عمق «گراند کانیون» آمریکا، روستای «سوپای» و در انگلستان، روستای «کلُوِلی» با خیابانهای سنگی و شیبدار، همچنان با خودروها غریبهاند. حتی در ایالت میشیگان آمریکا، جزیره «ماکیناچ» از سال ۱۸۹۸ ورود خودرو را ممنوع کرده و امروز گردشگران برای تجربه همین محدودیت، بلیت میخرند. مدلهای مشابهی در «جزایر جیلی» اندونزی و برخی نقاط فرانسه و یونان نیز دیده میشود که در آنها جابهجایی تنها با دوچرخه یا پای پیاده صورت میگیرد.
راهبرد برندسازی؛ عبور از گردشگری انبوه
در این بین کارشناسان حوزه توسعه گردشگری بر این باورند که برای تبدیل «نوشا» به یک مقصد بینالمللی اسلوتوریسم (گردشگری آهسته)، باید از مدل جذب توده گردشگر فاصله گرفت و به سمت جذب کیفیت حرکت کرد. به باور این متخصصان، برندسازی صحیح برای نوشا نباید بر پایه تسهیل دسترسی باشد، بلکه باید بر محور «تجربه دشواریِ لذتبخش» شکل بگیرد.
در همین ارتباط، یک از کارشناس رشد توسعه گردشگری و برندینگ مقاصد در گفتگو با خبرنگار ایرنا، در تحلیل مدل توسعه نوشا اظهار داشت: ما باید نگاهمان را از تسهیل دسترسی به مدیریت تجربه تغییر دهیم. در دنیای امروز، نبود جاده در نوشا نه یک نقص زیرساختی، بلکه بزرگترین مزیت رقابتی این منطقه است. اگر بخواهیم نوشا را به یک مقصد بینالمللی اسلوتوریسم تبدیل کنیم، نباید به دنبال جاده خودرویی مسیر باشیم؛ چرا که در لحظهای که چرخ خودرو به روستا میرسد، آن برند خاص و تجربه بکر که گردشگران سختپسند دنیا به دنبالش هستند، نابود میشود.
علی حیدری متخصص حوزه گردشگری در تشریح مدلهای موفق جهانی افزود: در مدلهای موفق جهانی، مانند روستای «گیملوالد» در سوئیس یا «کلُوِلی» در انگلستان، برندسازی بر اساس لوکس بودنِ سکوت و دوری از تمدن صورت گرفته است. در این رویکرد، نبود جاده نه به عنوان یک نقص، بلکه به عنوان یک «فیلتر طبیعی» معرفی میشود؛ یعنی تنها کسانی به مقصد میرسند که آمادگی جسمی و اشتیاق درونی برای تجربه اصالت را داشته باشند. این امر باعث میشود تا گردشگری که به این مناطق میرود، از نظر اقتصادی و فرهنگی، گردشگر باکیفیت (High-value Tourist) باشد و در عین حال، فشار محیطی بر روستا کاهش یابد.
🎯 برای اطلاع از جدیدترین تحولات برندها، همراه ما باشید
تلگرام | اینستاگرام | لینکدین
وی در مورد راهکارهای عملی برای جذب تورهای خارجی و داخلی تأکید کرد: برندسازی نوشا باید بر محور روایتگری شکل بگیرد. ما باید نوشا را نه به عنوان یک روستای محروم، بلکه به عنوان آخرین پناهگاه سکوت در جنگلهای هیرکانی یا جایی که زمان متوقف شده است معرفی کنیم. برای جذب تورهای تخصصی، به جای ساخت هتلهای زنجیرهای، باید به دنبال توسعه اکوکابینها یا بهسازی خانههای بومی با استانداردهای بهداشتی اما با حفظ معماری سنتی باشیم. ضمن اینکه تابلوهای ادرسینگ در محور سخت گذر جنگلی و راهنمایی کننده اهمیت زیادی دارد.
حیدری افزود: به جای باز کردن درهای روستا برای هر تعداد متقاضی، باید سیستم رزرو محدود و تورهای تخصصی (مانند تورهای عکاسی، مدیتیشن، و طبیعتگردی سخت) تعریف شود. این کار باعث میشود تقاضا برای بازدید از نوشا به دلیل خاص بودن و محدودیت دسترسی افزایش یابد. برای هر تعداد متقاضی، باید سیستم «رزرو محدود» و «تورهای تخصصی» (مانند تورهای عکاسی، مدیتیشن، و طبیعتگردی سخت) تعریف شود. در عین حال، به این شکل تخریب محیط زیست و تغییر بافت فرهنگی روستا جلوگیری میشود.
این ییلاق کهن در ۵۵ کیلومتری شهر تنکابن و در ارتفاع ۲ هزار و ۱۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است؛ منطقهای ییلاقی با جمعیت خوشنشین ۴۰۰ نفری که عمده فعالیت اهالی دامداری است و بخشی از سال ساکنان آن هستند و در نیمه دوم سال، سکوت زمستانی بر آن حاکم میشود. تخمین قدمت روستای نوشا کار مشکلی است اما بر اساس تحقیقات و کشف اشیاء تاریخی، سفالینهها و ابزار کشاورزی تقریبا به دو هزار سال میرسد. البته هنوز هم مطالعات باستان شناسی برای قدمت و اصالت این روستای زیبا جای کار دارد.
بر اساس تحلیلهای نوین گردشگری، مشخص میشود که نوشا از یک تمایزی برخوردار است که در بازارهای رقابتی امروز، بسیار کمیاب است. مزیت رقابتی این منطقه، دقیقاً در همین محدودیتهای دسترسی نهفته است؛ موضوعی که در نگاه سنتی یک نقص زیرساختی است، اما در اقتصاد مدرنِ تجربه، به عنوان یک جاذبه مطلق و تمام عیار عمل میکند و باعث افزایش ارزش مقصد در نزد گردشگران سطح بالا یا فاخر میشود. البته به زعم ظرفیت نوشا برای تبدیل شدن به یک برند جهانی، ریشه در تقاضای رو به رشد بازارهای هدف در اروپا برای اسلوتوریسم و بازگشت به اصالتهای بکر دارد. اگر این منطقه بتواند مدل توسعه خود را از جذب انبوه به مدیریت کیفی تغییر دهد، پتانسیل آن را دارد که به عنوان یکی از مقاصد پیشرو در گردشگری پایدار جهانی شناخته شود. در واقع، نوشا تنها یک مقصد محلی نیست، بلکه یک دارایی با قابلیت مقیاسپذیری در بازار جهانی است، به شرط آنکه نایاب بودن و “اصالت” آن، به عنوان هسته اصلی ارزش برند حفظ شود.
منبع: ایرنا