در پی دستور دونالد ترامپ که منجر به خارج شدن جدیدترین مدلهای هوش مصنوعی شرکت آنتروپیک از دسترس شد و همزمان با افزایش تقاضا برای فناوریهای مستقل و کاهش وابستگی به ایالات متحده، شرکت فرانسوی میسترال ایآی (Mistral AI) بهشدت مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، این استارتاپ محبوب فرانسوی اغلب بهدرستی درک نمیشود و فعالیت آن در توسعه مدلهای زبانی بزرگ، تصویر واقعی آن را کمی مبهم کرده است.
به گزارش دنیای برند؛ هرکسی که جایگاه میسترال را صرفاً بر اساس میزان نزدیکی آن به تبدیل شدن به «اوپنایآیِ اروپا» قضاوت کند، ناامید خواهد شد. چتبات و پلتفرم عامل هوشمند این شرکت به نام Vibe (که پیشتر Le Chat نام داشت)، تنها بخش کوچکی از شهرت برند چتجیپیتی (ChatGPT) را دارد و حتی در میان بنیانگذاران مستقر در «استیشن اف» (بزرگترین پردیس استارتاپی پاریس)، مدل کلود (Claude) محبوبتر از مدلهای میسترال است.
از سوی دیگر، ناظران غیرحرفهای معمولاً این نکته را نادیده میگیرند که این شرکت چند میلیارد دلاری فرانسوی (Decacorn)، در حال پیادهسازی استراتژی مشابه شرکت «پالانتیر» (Palantir) است؛ یعنی استفاده از مهندسان میدانی برای کمک به دولتها و شرکتهای بزرگ جهت پیادهسازی و بومیسازی هوش مصنوعی متناسب با نیازهای خاص آنها.
فهرست مطالب
این رویکرد با منابع مالی میسترال نیز سازگاری بیشتری دارد. اگرچه شایعاتی مبنی بر تلاش این شرکت برای جذب سرمایه ۳.۵ میلیارد دلاری با ارزشگذاری ۲۳.۱۵ میلیارد دلاری (نزدیک به دو برابر ارزش فعلی آن) وجود دارد، اما این رقم همچنان بسیار کمتر از آزمایشگاههای پیشرو آمریکایی است. با این حال، درآمدهای میسترال رشد چشمگیری داشته است؛ در فوریه، این شرکت اعلام کرد که درآمد سالانه تکرارشونده (ARR) آن از ۲۰ میلیون دلار در سال گذشته، به بیش از ۴۰۰ میلیون دلار رسیده و در مسیر عبور از مرز یک میلیارد دلار در سال جاری قرار دارد.
این موفقیت به میسترال کمک کرده تا در رویدادهایی مانند مجمع جهانی اقتصاد در داووس و حتی در پارلمان فرانسه حضور یابد؛ جایی که مدیران فناوری معمولاً بهسختی میتوانند صدای خود را به گوش مسئولان برسانند. آرتور منش (Arthur Mensch)، مدیرعامل میسترال، به سفیر عمومی این چشمانداز خاص از هوش مصنوعی تبدیل شده است، هرچند او هنوز باید تلاش زیادی برای معرفی دقیقتر ساختار شرکت خود انجام دهد.
منش در یک پست مفصل در لینکدین، مدل درآمدی و فعالیت اصلی این شرکت مستقر در پاریس را تشریح کرد: استقرار مدلها و پلتفرم عاملهای هوشمند روی زیرساختهای مشتریان سازمانی، و کمک به آنها برای ساخت مدلهای سفارشی با استفاده از پلتفرم Forge (که به شرکتها اجازه میدهد از دادههای خود برای آموزش هوش مصنوعی استفاده کنند).
با این حال، سوءتفاهمها و انتظارات بزرگ پیرامون میسترال بیدلیل شکل نگرفته است. این شرکت که نام خود را از یک باد محلی گرفته، چشمانداز بزرگی را دنبال میکند. منش نوشت: «ما وجود داریم تا اطمینان حاصل کنیم که همه به بهترین سیستمهای هوش مصنوعی، خارج از کنترل متمرکز اعمالشده توسط دولتها یا شرکتهایی که نیاز به کنترل نهایی استقرار هوش مصنوعی دارند، دسترسی داشته باشند.»
این چشمانداز نشان میدهد که میسترال فراتر از بخش سازمانی را هدف گرفته است. این شرکت همچنین قصد دارد سرمایهگذاریهای بزرگی روی بخش تحقیق و توسعه انجام دهد تا از رقبای توسعهدهنده مدلهای پایه عقب نماند. منش در پست خود به موقعیت فعلی شرکت در این رقابت اشاره کرد:
«امروز ما هنوز بهترین مدلهای زبانی را در اختیار نداریم، اما همواره این فاصله را کاهش دادهایم. ما یک مدل بسیار جذاب برای تابستان پیشرو داریم که به صورت اوپنویت (open-weight) خواهد بود و دسترسی اولیه به آن را در ماه ژوئیه آغاز میکنیم. در حوزههایی که کمتر به توان پردازشی وابسته هستند، مانند پردازش صدا، تصویر و اسناد، ما راهکارهایی در سطح استانداردهای جهانی (State-of-the-art) داریم.»
مدل جدید میسترال از هماکنون توجه زیادی را در شبکه اجتماعی X به خود جلب کرده است؛ جایی که منش و مارک اندریسن (سرمایهگذار میسترال) به شوخی و بازنشر میمهایی درباره این مدل پرداختهاند. این موضوع نشان میدهد که دنیا و بهویژه کشورهای خارج از ایالات متحده، تحولات میسترال را بهدقت زیر نظر دارند.
جذابترین بخش کار ممکن است در پشت صحنه در حال رخ دادن باشد. در ابتدای سال جاری، میسترال استارتاپ زیرساختی Koyeb را تصاحب کرد تا برنامههای خود را برای ساخت «یک کلود واقعی هوش مصنوعی» تقویت کند. این شرکت همچنین از استراتژی سرمایهگذاری ۴ میلیارد یورویی (حدود ۴.۵۶ میلیارد دلار) برای ساخت دیتاسنترها در فرانسه و سوئد خبر داد که نشانههای تلاش برای حفظ حاکمیت ملی در حوزه فناوری در آن کاملاً مشهود است.
منش مینویسد: «ما بر این فرض کار میکنیم که فناوری هوش مصنوعی یک کالای عمومی و اساسی (Commodity) است که هر سازمانی به تامین امن و مقرونبهصرفه آن نیاز دارد.»
بنیانگذاران میسترال ایآی چه کسانی هستند؟
سه بنیانگذار میسترال سابقه تحقیق در حوزه هوش مصنوعی در شرکتهای بزرگ فناوری آمریکایی مستقر در پاریس را دارند. آرتور منش (مدیرعامل) پیش از این در بخش دیپمایند گوگل (Google DeepMind) کار میکرد. تیموتی لاکروا (مدیر فنی) و گیوم لمپل (مدیر ارشد علمی) نیز از کارکنان سابق متا (Meta) هستند.
میسترال همچنین به بنیانگذاران استارتاپ بیمه سلامت Alan، یعنی شارل گورینتین و ژان شارل ساموئلیان، عنوان مشاوران همبنیانگذار را اعطا کرده است. علاوه بر این، این شرکت اخیراً سه مدیر جدید را برای هدایت مسیر رشد خود منصوب کرده است: یوهان برگکویست به عنوان مدیر ارشد مالی (CFO)، برایان هال به عنوان مدیر ارشد بازاریابی (CMO) و کمال برار به عنوان معاون ارشد شرکا و اتحادها.
مدلهای اصلی میسترال ایآی کدامند؟
میسترال سبد گستردهای از مدلها شامل مدلهای زبانی بزرگ (LLMs)، چندوجهی، استدلالی، صوتی و پردازش تصویر به متن (OCR) را توسعه داده است. همه مدلهای این شرکت لزوماً ابعاد بزرگی ندارند؛ برای نمونه میتوان به مدل Mistral Small ۴ و خانواده مدلهای “Les Ministraux” اشاره کرد که برای دستگاههای لبه شبکه (Edge Devices) مانند گوشیهای تلفن همراه بهینهسازی شدهاند. برخی از این مدلها به صورت اوپنویت ارائه شدهاند و این شرکت همچنین عامل کدنویسی Leanstral را به صورت متنباز منتشر کرده است.
قراردادها و همکاریهای استراتژیک میسترال ایآی
- سال ۲۰۲۴ (قرارداد با مایکروسافت): امضای توافقنامهای شامل سرمایهگذاری ۱۵ میلیون یورویی و شراکت استراتژیک برای توزیع مدلهای هوش مصنوعی میسترال از طریق پلتفرم Azure مایکروسافت.
- مه ۲۰۲۵: اعلام مشارکت در ساخت یک پردیس هوش مصنوعی در منطقه پاریس به عنوان بخشی از یک سرمایهگذاری مشترک با شرکت اماراتی MGX، انویدیا و بانک سرمایهگذاری دولتی فرانسه (Bpifrance).
- ژوئن ۲۰۲۵: اعلام راهاندازی پلتفرم اروپایی اختصاصی هوش مصنوعی با نام Mistral Compute در سال ۲۰۲۶ که مجهز به پردازندههای انویدیا خواهد بود. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در کنفرانس ویواتک این همکاری را «تاریخی» خواند.
- ژوئیه ۲۰۲۵: راهاندازی ابتکار «هوش مصنوعی برای شهروندان» با هدف کمک به دولتها و نهادهای عمومی برای استفاده استراتژیک از هوش مصنوعی در خدمات عمومی.
- سپتامبر ۲۰۲۵: مشارکت با شرکت نیمههادی ASML جهت بررسی استفاده از مدلهای هوش مصنوعی در سبد محصولات، بخش تحقیق و توسعه و فرآیندهای عملیاتی ASML.
- همکاریهای استراتژیک دیگر با شرکتهایی نظیر اکسنچر، خبرگزاری فرانسه (AFP)، ارتش فرانسه، غول کشتیرانی CMA، استارتاپ دفاعی آلمانی Helsing، شرکتهای IBM، اورنج و استلانتیس.
میزان سرمایه جذبشده میسترال ایآی تا به امروز
بر اساس دادههای کرانچبیس، بخش زیادی از سرمایه میسترال تا به امروز از طریق تامین مالی بدهی (Debt Financing) بوده است، اما این شرکت چندین مرحله جذب سرمایه خطرپذیر را نیز پشت سر گذاشته که در مجموع به حدود ۴ میلیارد دلار میرسد:
- ژوئن ۲۰۲۳: جذب سرمایه اولیه (Seed) به ارزش ۱۱۳ میلیون دلار به رهبری لایتاسپید که بزرگترین راند سید در تاریخ اروپا بود و ارزش شرکت را به ۲۶۰ میلیون دلار رساند.
- دسامبر ۲۰۲۳ (سری A): جذب سرمایه ۳۸۵ میلیون یورویی (حدود ۴۱۵ میلیون دلار) به رهبری اندریسن هوروویتز (a16z) با ارزشگذاری ۲ میلیارد دلار.
- فوریه ۲۰۲۴: سرمایهگذاری ۱۶.۳ میلیون دلاری مایکروسافت به صورت اوراق قرضه قابل تبدیل به سهام.
- ژوئن ۲۰۲۴: جذب ۶۰۰ میلیون یورو (حدود ۶۴۰ میلیون دلار) در ترکیبی از سهام و بدهی به رهبری جنرال کاتالیست با ارزشگذاری ۶ میلیارد دلار و با حضور سیسکو، آیبیام، انویدیا و سامسونگ.
- سپتامبر ۲۰۲۵ (سری C): جذب سرمایه ۱.۷ میلیارد یورویی (حدود ۲ میلیارد دلار) به رهبری ASML با ارزشگذاری ۱۱.۷ میلیارد یورو (حدود ۱۳.۸ میلیارد دلار).
خریدها و ادغامها
میسترال علاوه بر استارتاپ زیرساختی Koyeb، شرکت اتریشی Emmi را که در حوزه هوش مصنوعی فیزیک فعالیت میکند، با هدف پشتیبانی بهتر از صنایع در مسیر تحول هوش مصنوعی خریداری کرده است.
آیا میسترال تراشههای اختصاصی خود را خواهد ساخت؟
اگرچه میسترال هنوز تراشهای طراحی نکرده است، اما آرتور منش این احتمال را رد نمیکند. او در گفتگو با CNBC اظهار داشت: «مالکیت تراشهها ممکن است رخ دهد و فکر میکنم در مقطعی باید این کار را انجام دهیم، اما در حال حاضر به انویدیا که شریک فوقالعادهای برای ماست متکی هستیم.»
آینده خروج (Exit) میسترال ایآی چگونه خواهد بود؟
آرتور منش در ژانویه ۲۰۲۵ در مجمع جهانی اقتصاد اعلام کرد که میسترال «فروشی نیست» و برنامه اصلی آنها عرضه عمومی سهام (IPO) است. با توجه به حجم سرمایه عظیمی که این استارتاپ تا کنون جذب کرده، حتی فروش آن به خریداران احتمالی مانند اپل نیز ممکن است سود مورد انتظار سرمایهگذاران را تامین نکند، مضاف بر اینکه موضوع حاکمیت ملی و استقلال تکنولوژیک اروپا نیز مانع بزرگی برای چنین واگذاریهایی خواهد بود.