از فاجعه Note ۷ تا انفجار Galaxy S۲۶، سامسونگ دوباره با بحران باتری روبه‌رو شده است؟

تینا مزدکی_آتش گرفتن یا انفجار گوشی هوشمند، حتی اگر تنها برای یک دستگاه رخ داده باشد، از آن دسته اتفاق‌هایی است که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن عبور کرد. باتری‌های لیتیوم-یون امروزی در صورت طراحی و استفاده صحیح، فناوری نسبتاً ایمنی هستند؛ اما آسیب فیزیکی، نقص تولید، اتصال کوتاه داخلی، شارژ نامناسب یا افزایش کنترل‌نشده دما می‌تواند آنها را وارد فرایندی به نام فرار حرارتی (Thermal Runaway) کند؛ وضعیتی که در آن افزایش دما باعث واکنش‌های زنجیره‌ای در سلول باتری و در نهایت آتش‌سوزی یا انفجار می‌شود.

نام سامسونگ در این زمینه البته بیش از هر شرکت دیگری با یک حادثه تاریخی گره خورده است؛ یعنی همان آتش‌سوزی Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶. آن بحران به یکی از بزرگ‌ترین فراخوان‌های تاریخ صنعت گوشی هوشمند تبدیل شد و در نهایت سامسونگ پس از چند ماه تحقیق اعلام کرد که منشأ اصلی آتش‌سوزی‌ها، باتری بوده است.

حالا، در مرداد ۱۴۰۵، انتشار تصاویر یک گوشی منتسب به Galaxy S۲۶ که گفته می‌شود در جیب صاحبش در هند منفجر شده و باعث سوختگی شدید او شده است، بار دیگر توجه‌ها را به ایمنی باتری‌های سامسونگ جلب کرده است. با این حال، شواهد موجود هنوز برای نتیجه‌گیری درباره وجود یک نقص سیستماتیک در Galaxy S۲۶ کافی نیست.

دقیقا چه اتفاقی افتاد؟

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های فناوری، مردی در منطقه Greater Noida هند مدعی شده است که گوشی سامسونگش هنگام قرار داشتن در جیب به‌شدت داغ شده، سپس دود کرده و در نهایت منفجر شده است. گزارش‌ها می‌گویند این حادثه باعث سوختگی شدید دست‌ها و قسمت پایینی بدن او شده و او برای درمان به بیمارستان منتقل شده است.

در گزارش‌های اولیه، دستگاه به‌عنوان Galaxy S۲۶ معرفی شده است؛ با این حال، در شرایط فعلی هنوز جزئیات فنی دستگاه، سابقه تعمیر یا تعویض باتری، شرایط دقیق استفاده و علت قطعی حادثه به‌طور مستقل تأیید نشده است. این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا صرف مشاهده سوختگی یک گوشی نمی‌تواند ثابت کند که باتری آن دستگاه از ابتدا دارای نقص تولید بوده است.

باتری لیتیوم-یون ممکن است به دلایل مختلفی وارد فرار حرارتی شود؛ از جمله آسیب فیزیکی به سلول، سوراخ شدن جداکننده داخلی، گرمای شدید، اتصال کوتاه داخلی یا خارجی و برخی نقص‌های تولید. بنابراین تا زمانی که خود دستگاه بررسی نشود، نسبت دادن حادثه به «باتری معیوب» صرفاً یک فرضیه است.

در بررسی منابع رسمی سامسونگ، از جمله بخش اخبار مربوط به سری Galaxy S۲۶، اطلاعیه‌ای که این حادثه در هند را تأیید یا علت آن را مشخص کند، مشاهده نشد. صفحه رسمی سامسونگ درباره Galaxy S۲۶ نیز این خانواده را از نظر مدیریت حرارتی معرفی می‌کند، اما درباره حادثه اخیر توضیحی ارائه نکرده است. در نتیجه، نمی‌توان در حال حاضر علت حادثه را نقص باتری اعلام کرد.

Galaxy Note ۷؛ بزرگ‌ترین بحران باتری سامسونگ

باید بین «گزارش‌های موردی» و «نقص فراگیر و تأییدشده محصول» تفاوت قائل شد. مهم‌ترین و تنها نمونه‌ای که به یک بحران گسترده و رسمی در مقیاس جهانی تبدیل شد، Galaxy Note ۷ بود. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی درباره آتش گرفتن یا متورم شدن باتری برخی مدل‌های Galaxy منتشر شده، اما هیچ‌کدام از نظر ابعاد و شواهد به بحران Note ۷ نزدیک نبوده‌اند.

Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶ وارد بازار شد و خیلی زود گزارش‌هایی از داغ شدن بیش از حد، آتش گرفتن و انفجار دستگاه‌ها منتشر شد. سامسونگ در دوم سپتامبر ۲۰۱۶ اعلام کرد که پس از بررسی موارد گزارش‌شده، مشکل سلول باتری را شناسایی کرده است. این شرکت در آن زمان اعلام کرد که تا اول سپتامبر، ۳۵ مورد در سراسر جهان گزارش شده بود و به همین دلیل فروش دستگاه را متوقف و طرح تعویض گوشی‌ها را آغاز کرد.

اما مشکل بسیار بزرگ‌تر از آن چیزی بود که در ابتدا تصور می‌شد. کمیسیون ایمنی محصولات مصرفی آمریکا، CPSC، در سپتامبر ۲۰۱۶ به مصرف‌کنندگان هشدار داد که باتری لیتیوم-یون برخی Note ۷ها می‌تواند بیش از حد داغ شود و آتش بگیرد؛ حوادثی که هم هنگام شارژ و هم در زمان استفاده عادی رخ داده بودند.

سامسونگ ابتدا دستگاه‌های اولیه را فراخوانی کرد و نسخه‌های جایگزین را با باتری تأمین‌شده از شرکت دیگری عرضه کرد؛ اما بعداً گزارش آتش گرفتن برخی نمونه‌های جایگزین نیز منتشر شد. در نهایت CPSC در اکتبر ۲۰۱۶ فراخوان را گسترش داد و اعلام کرد حدود ۱.۹ میلیون دستگاه Galaxy Note ۷ در آمریکا مشمول فراخوان هستند؛ این عدد شامل یک میلیون دستگاهی بود که در فراخوان نخست جمع‌آوری شده بودند.

علت انفجار Note ۷ چه بود؟

این قسمت یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های Note ۷ با حادثه جدید Galaxy S۲۶ است؛ چون در مورد Note ۷، تحقیقات رسمی علت را مشخص کردند. سامسونگ پس از چند ماه تحقیق اعلام کرد که باتری عامل حوادث Note ۷ بوده است. این شرکت علاوه بر تحقیقات داخلی، به همراه سه سازمان مستقل صنعتی، دستگاه‌ها و باتری‌ها را بررسی کرد و نتیجه گرفت که مشکل از باتری بوده است.

مشکل فقط یک «باتری بد» نبود. بررسی‌ها نشان دادند باتری‌های دو تأمین‌کننده مختلف، هر کدام با مشکلات متفاوتی مواجه بودند. در باتری‌های گروه نخست، طراحی و ابعاد سلول باعث ایجاد فشار و اتصال کوتاه داخلی در شرایط خاص می‌شد. در باتری‌های جایگزین نیز مشکلات ساخت و تولید جداگانه‌ای وجود داشت. نتیجه هر دو مسیر، یکسان بود؛ اتصال کوتاه داخلی، افزایش شدید دما و فرار حرارتی و در نهایت آتش‌سوزی.

سامسونگ بعد از این بحران مجموعه‌ای از تغییرات را در فرایندهای ایمنی باتری اعمال کرد و برنامه‌های جدید آزمایش باتری را معرفی کرد.

آیا مدل‌های دیگری از سامسونگ هم آتش گرفته‌اند؟

گزارش‌های موردی درباره مدل‌های مختلف Galaxy طی سال‌های گذشته وجود داشته است؛ اما نباید این گزارش‌ها را با Note ۷ یکی بدانیم. برای نمونه، در سال‌های اخیر مواردی از تورم باتری در خانواده Galaxy S۲۱ و S۲۲ گزارش شده است. در برخی موارد، تورم آن‌قدر شدید بوده که قاب پشتی دستگاه از بدنه جدا شده است. با این حال، این گزارش‌ها عمدتاً موارد موردی و تجربیات کاربران یا مراکز تعمیر بوده‌اند و به یک فراخوان جهانی برای کل این مدل‌ها منجر نشده‌اند.

همچنین گزارش‌هایی درباره داغ شدن یا آتش گرفتن برخی دستگاه‌های جدیدتر سامسونگ منتشر شده است. بنابراین، اگر بخواهیم با معیار دقیق صحبت کنیم، Galaxy Note ۷ تنها موردی است که نقص باتری آن به‌صورت رسمی و در مقیاس جهانی شناسایی و منجر به فراخوان گسترده شد.

Galaxy S۲۵+؛ سامسونگ همین امسال هم با یک پرونده جدی مواجه شد

حادثه جدید S۲۶ را نمی‌توان بدون اشاره به اتفاق دیگری که تنها چند ماه قبل برای Galaxy S۲۵+ رخ داد بررسی کرد. در نوامبر ۲۰۲۵، یک دستگاه Galaxy S۲۵+ که تنها حدود دو ماه از خرید آن گذشته بود، هنگام شارژ در خانه‌ای در ایالت ایندیانا آمریکا آتش گرفت. طبق گزارش آتش‌نشانی، حادثه یک Thermal Runaway بوده و آتش از داخل خود گوشی آغاز شده است.

نکته مهم‌تر اینکه مالک دستگاه اعلام کرده بود گوشی با شارژر و کابل رسمی سامسونگ در حال شارژ بوده است. این حادثه در ژانویه ۲۰۲۶ به رسانه‌ها راه پیدا کرد و سامسونگ نیز درباره آن اظهارنظر کرد. اما موضع سامسونگ با نتیجه آتش‌نشانی تفاوت داشت.

سامسونگ در ابتدا گفت تحقیقاتش نتوانسته علت ریشه‌ای حادثه را مشخص کند؛ سپس در نسخه اصلاح‌شده اظهارنظر خود، «نیروی خارجی» (External Force) را عامل حادثه دانست، در حالی که هم‌زمان تأکید کرد شواهد کافی برای تعیین دقیق مسئول حادثه وجود ندارد.

در نهایت سامسونگ با خانواده وارد مذاکره شد و هزینه گوشی، هزینه‌های پزشکی و خسارت‌های مربوط به پاک‌سازی و تعمیر را پوشش داد و مبلغی نیز بابت آسیب و رنج پیشنهاد کرد. این موضوع مهم است چراکه سامسونگ مسئولیت مالی این پرونده را پذیرفت، اما علت را نقص تولید عمومی در S۲۵+ اعلام نکرد.

یک S۲۵+ دیگر هم در کره جنوبی آتش گرفت

ماجرا به همان یک دستگاه ختم نشد. در اکتبر ۲۰۲۵، کاربری در کره جنوبی گزارش کرد که Galaxy S۲۵+ او در حالی که اصلاً به شارژر متصل نبود، ناگهان بیش از حد داغ شد، صدای بلندی ایجاد کرد و سپس آتش گرفت.

مالک دستگاه آن را به مرکز خدمات سامسونگ تحویل داد و شرکت شروع به بررسی آن کرد. گزارش‌های منتشرشده در آن زمان می‌گفتند سامسونگ هنوز علت مشخصی برای حادثه اعلام نکرده بود.

این حادثه از این جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد آتش گرفتن یک گوشی الزاماً به معنی مشکل در شارژر یا کابل نیست؛ باتری می‌تواند حتی زمانی که گوشی به برق متصل نیست نیز در شرایط خاص وارد فرار حرارتی شود.

پس آیا Galaxy S۲۶ هم مشکل باتری دارد؟

فعلاً هیچ مدرک کافی برای چنین نتیجه‌ای وجود ندارد. آنچه در اختیار داریم یک حادثه جدی و نگران‌کننده است که در آن دستگاهی منتسب به Galaxy S۲۶ در هند آتش گرفته و باعث آسیب شدید به کاربر شده است. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا دستگاه واقعاً Galaxy S۲۶ بوده است یا خیر، آیا باتری اصلی و دست‌نخورده بوده است، قبلاً تعمیر شده است، دستگاه ضربه خورده است یا مورد حرارت قرار گرفته است و یا حتی باتری آسیب فیزیکی دیده است؛ بنابراین این موارد باید توسط مرکز خدمات سامسونگ یا یک آزمایشگاه مستقل بررسی شود.

نکته مهم دیگر این است که سامسونگ هنگام معرفی Galaxy S۲۶ روی مدیریت حرارتی دستگاه تأکید کرده بود. این شرکت S۲۶ را محصولی معرفی کرده که برای مدیریت مصرف انرژی و حرارت طراحی شده است. بنابراین، اگر تحقیقات رسمی نشان دهد مشکل از خود باتری یا طراحی حرارتی بوده، موضوع اهمیت بسیار بیشتری پیدا خواهد کرد.

سامسونگ این بار چرا بیانیه نداده است؟

مقایسه این حادثه با Note ۷ کمی گمراه‌کننده است. در سال ۲۰۱۶ سامسونگ با ده‌ها گزارش مشابه در فاصله کوتاه روبه‌رو شد. شرکت در همان روزهای ابتدایی اعلام کرد ۳۵ مورد گزارش شده و سپس فراخوان گسترده‌ای را آغاز کرد.

در مورد S۲۶، تا این لحظه با یک گزارش تازه روبه‌رو هستیم. بنابراین طبیعی است که سامسونگ پیش از مشخص شدن نتیجه بررسی فنی، علت حادثه را تأیید نکند. از سوی دیگر، بررسی منابع رسمی سامسونگ تا ۱۶ اوت ۲۰۲۶ نشان نمی‌دهد که این شرکت برای حادثه اخیر S۲۶ بیانیه عمومی درباره علت یا فراخوان صادر کرده باشد. صفحه رسمی S۲۶ همچنان محصول را معرفی می‌کند و در بخش اخبار رسمی سامسونگ نیز اطلاعیه‌ای درباره این حادثه مشاهده نمی‌شود.

اما سامسونگ تنها شرکتی نیست که با آتش گرفتن باتری گوشی مواجه شده است

مشکل آتش گرفتن باتری‌های لیتیوم-یون محدود به سامسونگ نیست. در واقع، ساختار شیمیایی این باتری‌ها به گونه‌ای است که اگر جداکننده داخلی آسیب ببیند یا سلول بیش از حد گرم شود، واکنش زنجیره‌ای موسوم به فرار حرارتی می‌تواند رخ دهد. نمونه‌های جدی در محصولات شرکت‌های دیگر نیز وجود داشته است.

یکی از نزدیک‌ترین نمونه‌های سال‌های اخیر، Google Pixel ۶a است. در سال ۲۰۲۵ چندین گزارش از داغ شدن شدید و آتش گرفتن Pixel ۶a منتشر شد. Android Authority در مقطعی دست‌کم چهار مورد جداگانه از آتش گرفتن این مدل را شناسایی کرده بود؛ نخستین مورد به دسامبر ۲۰۲۴ بازمی‌گشت.

این مسئله آن‌قدر جدی شد که گوگل برنامه‌ای تحت عنوان Battery Performance Program راه‌اندازی کرد. طبق توضیح رسمی گوگل، برخی Pixel ۶aها به یک به‌روزرسانی اجباری نیاز داشتند تا خطر داغ شدن بیش از حد باتری کاهش پیدا کند. این به‌روزرسانی پس از رسیدن باتری به ۴۰۰ چرخه شارژ، ظرفیت و عملکرد شارژ را محدود می‌کرد.

هشدارهای ایمنی دولت بریتانیا نیز Pixel ۶a را به دلیل احتمال داغ شدن باتری و خطر آتش‌سوزی در فهرست محصولات دارای خطر قرار دادند. حتی پس از انتشار این برنامه نیز دست‌کم یک مورد دیگر از آتش گرفتن Pixel ۶a گزارش شد؛ در این حادثه دستگاه هنگام شارژ آتش گرفت، در حالی که مالک می‌گفت به‌روزرسانی ایمنی را نیز دریافت کرده بود. بنابراین Pixel ۶a نمونه خوبی است که نشان می‌دهد وقتی تعداد گزارش‌ها از حد یک حادثه منفرد عبور کند، شرکت سازنده ممکن است به جای بررسی موردی، اقدام سراسری برای کاهش ریسک انجام دهد.

Pixel ۶a اولین تجربه گوگل در این زمینه نبود. برای Pixel ۴a نیز برنامه‌ای برای کاهش خطر ناشی از باتری اجرا شد. گزارش رسمی Product Safety مربوط به بریتانیا می‌گوید باتری برخی Pixel ۴aها ممکن بود هنگام استفاده عادی بیش از حد گرم شود و خطر آتش‌سوزی ایجاد کند. گوگل برای کاهش این خطر یک به‌روزرسانی نرم‌افزاری ارائه کرد. در اینجا نیز مشکل الزاماً به معنی آتش گرفتن همه دستگاه‌ها نبود؛ بلکه وجود احتمال افزایش بیش از حد دما باعث شد شرکت اقدامات پیشگیرانه انجام دهد.

OnePlus Nord ۲ نیز در سال ۲۰۲۱ در چند گزارش رسانه‌ای با ادعاهای انفجار یا آتش گرفتن باتری مواجه شد. یکی از مواردی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود، پس از بررسی OnePlus جعلی اعلام شد. شرکت درباره همان مورد بیانیه منتشر کرد و گفت تحقیقاتش نشان داده حادثه ادعایی واقعی نبوده است.

بنابراین نمی‌توان تمام گزارش‌های Nord ۲ را به‌عنوان موارد تأییدشده آتش گرفتن باتری در آمار وارد کرد. این مثال نشان می‌دهد چرا در پرونده‌هایی مانند S۲۶، عکس یا ویدئو به‌تنهایی برای اثبات نقص تولیدی کافی نیست.

چرا باتری گوشی‌ها آتش می‌گیرند؟

تقریباً همه این حوادث در نهایت به یک مسئله مشترک برمی‌گردند؛ یعنی از دست رفتن کنترل فرایندهای داخل سلول لیتیوم-یون. باتری گوشی از چند لایه بسیار فشرده تشکیل شده است. اگر به هر دلیل جداکننده‌ای که بین دو الکترود قرار دارد آسیب ببیند، ممکن است اتصال کوتاه داخلی رخ دهد.

در این حالت دما بالا می‌رود و افزایش دما می‌تواند واکنش‌های شیمیایی دیگری را فعال کند. این واکنش‌ها گرمای بیشتری تولید می‌کنند و چرخه‌ای ایجاد می‌شود که به آن Thermal Runaway یا فرار حرارتی می‌گویند. اشتباه در ساخت سلول، آلودگی یا نقص در لایه‌های داخلی می‌تواند احتمال اتصال کوتاه را افزایش دهد. افتادن گوشی، ضربه یا خم شدن شدید می‌تواند به ساختار داخلی باتری آسیب بزند؛ حتی اگر ظاهر گوشی سالم به نظر برسد.

همچنین، دمای بالا می‌تواند فشار زیادی به باتری وارد کند و احتمال بروز مشکل را افزایش دهد. شارژر یا کابل ناسازگار و تجهیزات معیوب می‌توانند ریسک حرارتی را افزایش دهند؛ به همین دلیل سامسونگ نیز استفاده از شارژر و کابل تأییدشده را توصیه می‌کند. باتری‌های لیتیوم-یون با گذشت زمان و افزایش چرخه‌های شارژ تغییر می‌کنند و در شرایط خاص ممکن است متورم شوند یا عملکرد حرارتی نامناسبی پیدا کنند.

چقدر احتمال آتش گرفتن گوشی وجود دارد

احتمال آتش گرفتن گوشی هوشمند در مقایسه با تعداد کل گوشی‌های فروخته‌شده، بسیار کم است. اما مشکل اینجاست که آمار جهانی دقیقی برای تعداد گوشی‌های هوشمندی که به دلیل نقص باتری آتش گرفته‌اند وجود ندارد. بسیاری از حوادث به‌صورت موردی گزارش می‌شوند و شرکت‌ها نیز همه آنها را به‌عنوان فراخوان رسمی ثبت نمی‌کنند.

به همین دلیل نمی‌توان مثلاً گفت «درصد مشخصی از گوشی‌های سامسونگ آتش می‌گیرند» مگر اینکه شرکت یا نهاد ایمنی رسمی چنین آماری را منتشر کرده باشد. آنچه می‌توان با اطمینان گفت این است که Note ۷ یک استثنای تاریخی بود؛ زیرا تعداد گزارش‌ها به اندازه‌ای رسید که فراخوان رسمی گسترده در چند کشور اجرا شد. CPSC در آمریکا در مجموع حدود ۱.۹ میلیون دستگاه را در فراخوان پوشش داد.

در مقابل، درباره S۲۵+ و S۲۶ فعلاً با تعداد بسیار محدودی از گزارش‌ها مواجهیم و هیچ مدرکی از یک نقص سیستماتیک در کل محصولات این مدل‌ها وجود ندارد.

۲۲۷۳۲۳